
کولرگازی از دو واحد اصلی تشکیل شده است،
واحد داخلی که شامل اواپراتور برای جذب گرما، فن داخلی برای توزیع هوای خنک، فیلتر هوا برای تصفیه و سنسور دما برای کنترل است.
واحد خارجی شامل کمپرسور برای فشرده سازی گاز مبرد، کندانسور برای تخلیه گرما و فن خارجی یا فن خنک کننده است.
در این نوشته بصورت 0 تا 100 به معرفی اجزای کولرگازی پرداخته ایم.
کولرهای گازی، همچون بسیاری از وسایل برقی، دارای دو جزء اساسی است: اجزاء مکانیکی و اجزاء الکتریکی.
عناصر تشکیل دهنده کولرگازی عبارتنداز:
کمپرسورکولر
کندانسور (رادیاتور)
فیلتر (درایر)
اواپریتور
پروانه های کولرگازی
لوله کاپیلاری (لوله مویی)
سینی زیر کولر
خروجی هوای سرد و فیلتر مربوطه
موتور الکتریکی
رله
اورلود
ترموستات
موتور فن
کلید چند حالته (کلید فن)
تابلو برق
یک نوع از این کمپرسورها به نوع دورانی (رتوری) مشهور است.
با اتصال برق به موتور الکتریکی کمپرسور، روتور به دوران در آمده به واسطه حالت خاصی که دارد،
گاز را از مسیر برگشت (پس از سرماسازی) مکیده و با فشار، وارد مسیر رفت می کند.
به این ترتیب عمل تولید سرما در کولر مداوماً ادامه خواهد داشت.
نوع دیگر کمپرسور رایج در کولرهای گازی، نوع پیستونی است که شباهت بسیار زیادی به موتورهای پیستونی به کار رفته در اتومبیل دارد.
با این تفاوت که نیروی محرکه پیستون در اتومبیل، احتراق بنزین است اما در کمپرسور کولرگازی این نیرو توسط انرژی الکتریکی حاصل می شود.
.png)
افزایش دمای گاز پس از کمپرسور، امری بدیهی است و اگر این دما به شکلی از آن سلب نشود، سرماسازی کیفیت مطلوبی نخواهد داشت. به همین منظور قبل از وارد شدن گاز تحت فشار قرار گرفته در مسیر مکانیکی کولر، آن را از کندانسور عبور میدهند و چون این قسمت از کولر تحت فشار هوایی است که از چرخش پروانه فن حاصل می شود، مقدار زیادی از دمای گاز کاسته خواهد شد.

اواپریتور کولرگازی با اواپریتور یخچال تا حدود زیادی متفاوت است.
زیرا در یخچال، اواپریتور محل تولید یخ و انجماد مواد غذایی است در حالی که اواپریتور کولرگازی، محیطی بسیار سرد، در مسیر گردش گاز است.
لوله های اواپریتور را در عموم وسایل سرماساز از آلومینیوم می سازند تا انتقال سرما در آن به سهولت انجام شود.
گاز سرماساز با رسیدن به این قسمت از کولرگازی، به حالت تبخیر در آمده و تولید سرما می کند و هوای متراکم به وجود آمده توسط چرخش پروانه فن، سرمای حاصله را به سمت خارج از کولر گسیل می دارد و به این ترتیب پس از مدتی دمای محیط کاهش یافته و خنک می شود.

کولرهای گازی به طور عموم دارای دو پروانه هستند که بر روی شافت موتور سوار شده اند.
پروانه اواپریتور از مجرای ورودی، هوا را مکیده و با فشار روانه لوله های سرد آلومینیومی اواپریتور می کند تا سرمای کولر وارد محیط شود.
پروانه کندانسور عمل مشابه را در جهتی عکس انجام می دهد.
یعنی با مکش هوا از مسیر ورودی، آن را با فشار به سمت کندانسور روانه می کند تا اندکی از دمای گاز تحت فشار قرار گرفته (که با ورود به کندانسور موجب ازدیاد دمای آن شده) کاسته شود.
طبیعی است که هوای دمیده شده به کندانسور، پس از آن بسیار گرم خواهد بود.
این هوا به سمت بیرون از محیط منزل و یا اداره روانه می شود.

در مواردی که شارژ گاز سرماساز در کولر بیش از مقدار لازم صورت گرفته و یا دمای ترموستات با گرمای محیط تناسب نداشته باشد و… بر روی لوله های آلومینیومی اواپریتور، ذرات یخ ایجاد شده و در زمان استراحت کولر (زمان اتومات ترموستات)، براثر ازدیاد دما ذوب میشوند.
آب ایجاد شده از ذوب برفک های اواپریتور بر روی سینی ریخته می شود.
در قسمتی از سینی کولر، محل خروج آب مذکور تعبیه شده است. معمولاً سینی زیر کولر را رنگ می زنند تا در برابر فرسایش ناشی از شرایط جوی از مقاومت بیشتری برخوردار باشد. توسط یک شیلنگ، آب سینی را به خارج از کولر هدایت می کنند.
اجزای الکتریکی کولرهای گازی عبارتند از موتور الکتریکی – رله – اورلود – ترموستات – موتور فن – کلید چند حالته (مختص موتور فن)- لامپ خبر – خازن راه انداز – کلید اصلی کولر.
قطعات مذکور در یک پست مستقل دیگر به طور کامل مورد شرح قرار گرفت،
در این مبحث به صورت بسیار خلاصه به آنها پرداخته ایم
موتور الکتریکی کولر از نوع موتور آسنکرون است با دو سیم پیچ اصلی و کمکی که در لحظه آغازین حرکت و به منظور دستیابی به بیشترین مقدار گشتاور، هر دو سیم پیچ با یکدیگر در مدار قرار دارند و پس از راه اندازی کولر، سیم پیچ کمی توسط رله از مدار خارج می شود.
پس از استارت و با حرکت روتور، گاز سرماساز از مسیر برگشت مکیده شده و پس از آنکه در کمپرسور تحت فشار قرار گرفت، به مجموعه مکانیکی کولر تزریق می شود تا در جای خود تولید سرما نماید.
بزودی توضیحات کامل در یک پست مستقل دیگر

اورلود علاوه بر جریان کششی موتور، حرارت داخل کمپرسور را نیز تحت کنترل خود دارد و به هر دلیل، هر یک از دو مورد مذکور از حد معینی تجاوز نماید، اورلود تحریک شده و مدار الکتریکی کمپرسور را باز خواهد نمود. مادامی که عیب در مجموعه کولر وجود داشته باشد، راه اندازی آن به واسطه وجود اورلود غیر ممکن خواهد بود. بدیهی است حساسیت بی مورد اورلود به عبور جریان و یا افزایش دما، می تواند منجر به بروز عیوب جدی در کار دستگاه گردد.

به کمک ترموستات، تولید سرما در کولر کنترل می شود.
از آنجا که لوله بلوی ترموستات، مماس با اواپراتور قرار دارد، ازدیاد سرما، گاز داخل لوله بلو و در نتیجه گاز درون مجموعه لوله مویی و فانوسک ترموستات را تحت تأثیر قرار داده و موجب عملکرد اتومات کلید ترموستات می شود.
بدیهی است با افزایش دما و انبساط فانوسک بر اثر افزایش حجم گاز، کلید ترموستات مجددا به حالت بسته در آمده و سرماسازی کولر مجددا آغاز خواهد شد.

از آنجا که نیاز به هوای خنک در ساعات مختلف شبانه روز متفاوت است، موتور فن یا به عبارتی موتوری که قرار است هوای لازم جهت وزیدن به اواپریتور را تأمین کند نیز چند سرعته است. این موتورها که در واقع در گروه موتورهای آسنکرون قرار دارند، یک سیم مشترک و بازای تعداد دورشان، دارای سر سیم های خروجی از موتور هستند.
توسط این کلید به سرعت های مختلف فن، فرمان داده می شود.
کلید چند حالته تا حدودی یادآور کلید چند حالته پنکه سقفی است
با این تفاوت که در ساختمان این کلید از سیم پیچ با خروجی های متفاوت استفاده نشده است.
سیم رابط و پریز کولر را همواره متناسب با جریان مصرفی دستگاه انتخاب کنید (جریان مصرفی کولر نسبتا زیاد است). دقّت در انتخاب وسایل مذكور فوق العاده ضروری است.
بهتر است جهت حفاظت از دستگاه یک فیوز مستقل در نظر گرفته شود.
از آنجا که بدنه کولر به طور مداوم در دسترس انسان قرار ندارد، اِرت آن چندان ضروری به نظر نمی رسد با این حال توصیه می شود، آن را به یکی از روش های حفاظتی مجهز نمایید.
سینی زیر کولر را رنگ آمیزی کنید تا دوام آن افزایش یابد.
محل نصب کولر را به گونه ای در نظر بگیرید تا از تابش مستقیم نور آفتاب و یا باران مصون باشد.
همواره ترموستات را بر روی دمای مناسب و مورد نیاز قرار دهید تا از مصرف بی رویه برق و یا استهلاک بی مورد کولر جلوگیری شود.
با آغاز فصل گرما و قبل از راه اندازی دستگاه، شخصاً و یا توسط تعمیرکار مجرب، اجزاء مکانیکی و الکتریکی کولر را مورد بازدید قرار دهید و پس از خاک گیری و بررسی مسیر خروجی آب سینی، دستگاه را در محل مورد نظر نصب و روشن نمایید.
تا آنجا که ممکن است از کولر در ساعات اولیه شب استفاده نکنید زیرا در این ساعات ولتاژ کمترین سطح ممکنه را داراست و این مسئله، کمپرسور را تحت فشار قرار داده و از عمر و دوام آن کاسته خواهد شد.