هواگیری شوفاژ و رادیاتور،
اگرچه ممکن است در نگاه اول پیچیده به نظر برسد، اما با رعایت اصول صحیح، به راحتی انجام میشود.
این فرآیند نه تنها به بهبود عملکرد سیستم گرمایشی کمک می کند، بلکه در کاهش مصرف انرژی و هزینه های گرمایش نیز مؤثر است.
با فرا رسیدن فصل سرما، یکی از اولین و مهم ترین اقدامات برای بهره مندی از گرمایش مطبوع در منزل، راه اندازی و روشن کردن سیستم گرمایشی، به ویژه شوفاژ و رادیاتورها است.
اما شما ممکن است در زمان استفاده با مشکلاتی مانند سرد بودن بخشی از رادیاتورها، شنیدن صداهای آزار دهنده شبیه به شرشر آب از داخل آن ها و یا عدم دستیابی به گرمای مطلوب سیستم گرمایشی مواجه شوید که آسایش شما را مختل کند.
ریشه بسیاری از این مشکلات، وجود هوا در سیستم گرمایشی است.
هواگیری رادیاتورها و شوفاژ، یک فرآیند ساده و در عین حال ضروری است که می تواند کارایی سیستم گرمایشی شما را به شکل چشمگیری افزایش دهد و هزینه های انرژی را کاهش دهد.
این مقاله به شما به طور کامل آموزش می دهد که چرا هواگیری اهمیت دارد، چه زمانی به آن نیاز دارید و چگونه این کار را به صورت کاملا اصولی و درست انجام دهید.
ابزار مورد نیاز برای هواگیری رادیاتور و شوفاژ ها
خوشبختانه برای انجام هواگیری به ابزار پیچیده و گران قیمتی نیاز ندارید.
تمام وسایل مورد نیاز به راحتی در هر خانه ای یافت می شود یا با هزینه بسیار کمی قابل تهیه است.
آچار هواگیری
این ابزار، اصلی ترین وسیله برای این کار است.
آچار هواگیری یک کلید کوچک فلزی است که برای باز و بسته کردن پیچ مخصوص هواگیری (شیر هوا) روی رادیاتور طراحی شده است.
این آچارها قیمت بسیار پایینی دارند و می توانید آن ها را از فروشگاه های لوازم بهداشتی یا ابزارفروشی ها تهیه کنید.
پیچ گوشتی دو سو
پیچ هواگیری بسیاری از رادیاتورها دارای یک شیار دو سو است که به شما اجازه می دهد در صورت در اختیار نداشتن آچار مخصوص، آن را با یک پیچ گوشتی دو سوی معمولی نیز باز و بسته کنید (اما استفاده از آن زیاد توصیه نمی شود.)
یک ظرف مناسب (مانند لیوان یا کاسه)
هنگام هواگیری، پس از خروج هوا، مقداری آب نیز از شیر خارج می شود.
برای جلوگیری از پاشیدن آب به دیوار، فرش یا کفپوش، حتماً یک ظرف زیر شیر هواگیری قرار دهید.
یک دستمال یا حوله
برای تمیز کردن قطرات آبی که ممکن است به اطراف بپاشد و همچنین برای جلوگیری از سوختن دست در صورت داغ بودن رادیاتور، بهتر است یک دستمال پارچه ای در دسترس داشته باشید.
مراحل انجام هواگیری رادیاتور و شوفاژ
فرآیند هواگیری بسیار ساده است و با دنبال کردن این مراحل می توانید به راحتی آن را انجام دهید.
توصیه می شود هواگیری را به ترتیب از نزدیک ترین رادیاتور به پکیج شروع کرده و به سمت دورترین رادیاتور ادامه دهید.
آماده سازی سیستم گرمایشی و خاموش کردن آن
بررسی و تنظیم فشار پکیج
باز کردن پیچ هواگیری رادیاتور
تخلیه هوا و مشاهده خروج آب
بستن پیچ هواگیری
تکرار فرآیند برای تمام رادیاتورها
راه اندازی مجدد سیستم
= مرحله اول
آماده سازی پکیج رادیاتور و خاموش کردن آن
ابتدا نیاز است که سیستم گرمایشی را خاموش کنید و اجازه دهید که آب درون سیستم به طور کامل خنک شود.
همچنین در صورت استفاده از پکیج، بهتر است قبل از شروع آن را در حالت گرمایش (حالت زمستانه) قرار دهید و اجازه دهید برای چند دقیقه کار کند.
این کار باعث می شود آب در مدار به گردش درآید و هوای موجود در سیستم به سمت رادیاتورها حرکت کند.
پس از این کار، حتماً پکیج را خاموش کنید.
مورد دیگر اینکه خاموش کردن پکیج از ورود هوای جدید به سیستم در حین هواگیری جلوگیری می کند.
همچنین در صورت سرد بودن آب داخل سیستم، هوای گیر افتاده در رادیاتور ها راحت تر و با سرعت بیش تری تخلیه می شود؛ در صورتی که آب گرم با افزایش فشار می تواند مانع خارج شدن کامل هوای داخل رادیاتورها شود.
نکته مهم :
از آنجایی که پکیج ها با گاز و برق کار می کنند، روشن نگه داشتن آن ها در زمان هواگیری می تواند بسیار خطرناک باشد.
بنابراین قبل از هر نوع دستکاری در سیستم، خاموش کردن آن واجب است.
حتی سعی کنید پکیج را از برق هم بکشید تا پمپ آب داخل پکیج هم در زمان هواگیری کار نکند.
مرحل دوم :
بررسی و تنظیم فشار پکیج
در صورتی که ساختمان شما از موتورخانه مرکزی استفاده نمی کند و مجهز به پکیج است،
نگاهی به عقربه فشارسنج (گیج فشار) روی پکیج بیندازید.
فشار استاندارد برای یک سیستم گرمایشی معمولاً بین ۱ تا ۱.۵ بار (bar) است.
قبل از شروع هواگیری، بهتر است فشار را کمی بالاتر ببرید و آن را به نزدیکی ۲ بار برسانید.
برای این کار، شیر پرکن پکیج (معمولاً یک شیر کوچک آبی یا مشکی در زیر دستگاه) را به آرامی باز کنید تا فشار افزایش یابد.
بالا بردن اولیه فشار به این دلیل است که پس از خروج هوا و مقداری آب، فشار سیستم دچار افت می شود و با این کار از افت بیش از حد آن جلوگیری می کنید.
نکته مهم:
هواگیری باعث خروج هوا و کاهش حجم کلی محتویات سیستم می شود که این امر خود منجر به افت فشار خواهد شد.
بنابراین، بسیار مهم است که پس از اتمام هواگیری تمام رادیاتورها، مجدداً فشار پکیج را بررسی و در صورت نیاز تنظیم کنید.
فراموش کردن این مرحله یک اشتباه رایج است که می تواند به پکیج شما آسیب برساند.
مرحله سوم
باز کردن پیچ هواگیری رادیاتور
به سراغ اولین رادیاتور بروید.
در قسمت بالایی رادیاتور، یک پیچ کوچک مخصوص هواگیری وجود دارد.
ظرف خود را زیر این پیچ قرار دهید و دستمال را نیز آماده نگه دارید.
با استفاده از آچار هواگیری یا پیچ گوشتی دو سو، پیچ را به آرامی و در جهت خلاف عقربه های ساعت (به سمت چپ) بچرخانید.
نیازی به باز کردن کامل پیچ نیست؛
چرخاندن آن به اندازه نیم دور تا یک دور کافی است.
مرحله چهارم
تخلیه هوا و مشاهده خروج آب از رادیاتور
به محض باز کردن پیچ، صدای “هیس” یا “پس پس” مانندی را خواهید شنید که نشان دهنده خروج هوای فشرده از رادیاتور است.
این صدا ممکن است با خروج مقداری آب به صورت پراکنده همراه باشد.
به باز نگه داشتن پیچ ادامه دهید تا زمانی که این صدا قطع شده و به جای آن، یک جریان یکنواخت و بدون قطعی از آب خارج شود.
خروج جریان مداوم آب به این معنی است که تمام هوای موجود در آن رادیاتور تخلیه شده است.
مرحله پنجم
بستن پیچ هواگیری
پس از مشاهده جریان یکنواخت آب، پیچ هواگیری را به سرعت و در جهت عقربه های ساعت (به سمت راست) ببندید.
مراقب باشید که پیچ را بیش از حد سفت نکنید تا هرز نشود.
سفت کردن آن تا حدی که آب بندی شود کافی است. اطراف پیچ را با دستمال خشک کنید.
مرحله ششم
تکرار فرآیند برای تمام رادیاتورها
این مراحل را برای تمام رادیاتورهای موجود در منزل تکرار کنید.
به خاطر داشته باشید که ممکن است برخی رادیاتورها هوای بیشتری داشته باشند و برخی دیگر اصلاً هوا نداشته باشند.
نکته مهم:
پس از اتمام هواگیری تمام رادیاتورها، بررسی و تنظیم نهایی فشار پکیج بسیار ضروری است؛ زیرا به احتمال زیاد، فشار دستگاه به دلیل خروج هوا و مقداری آب، کاهش یافته است.
بنابراین دوباره شیر پرکن زیر پکیج را باز کنید و فشار را روی حد استاندارد (معمولاً بین 1 تا 1.5 بار) تنظیم نمایید.
سپس شیر پرکن را کاملاً ببندید.
مرحله هفتم
راه اندازی مجدد پکیج رادیاتور
اکنون می توانید سیستم گرمایشی را روشن کرده و اجازه دهید سیستم برای مدتی کار کند و سپس دمای تمام رادیاتورها را بررسی کنید.
اگر تمام مراحل را به درستی انجام داده باشید، باید تمام سطح رادیاتورها به صورت یکنواخت گرم شده باشد.
پس از اتمام مراحل هواگیری، باید پکیج را روی حالت زمستانه قرار دهید.
علائم و نشانه های نیاز به هواگیری رادیاتور ها
شناسایی نیاز سیستم به هواگیری کار دشواری نیست و با کمی دقت می توانید متوجه علائم آن شوید.
این نشانه ها به شما هشدار می دهند که هوا در مدار گرمایشی شما اختلال ایجاد کرده است.
عدم توزیع یکنواخت گرما در رادیاتور
شایع ترین و واضح ترین نشانه نیاز به هواگیری همین مورد است.
هنگامی که رادیاتور را لمس می کنید، متوجه می شوید که قسمت پایینی آن گرم یا داغ است،
اما قسمت بالایی آن سرد باقی مانده است.
این اختلاف دما به دلیل آن است که آب گرم سنگین تر است و در پایین قرار می گیرد، در حالی که هوای محبوس شده در بالا، مانع از رسیدن آب به آن بخش می شود.
اگر با این پدیده مواجه شدید، تقریباً با اطمینان می توان گفت که رادیاتور شما نیاز به هواگیری دارد.
شنیدن صداهای غیرعادی
یکی دیگر از علائم آزاردهنده، شنیدن صداهایی مانند شرشر آب، چکه کردن یا صدای پس پس از داخل رادیاتورهاست.
این صداها که معمولاً در سکوت شب بیشتر به گوش می رسند،
ناشی از گردش آب و برخورد آن با حباب های هوای محبوس شده در سیستم است.
این صداها نه تنها آزاردهنده هستند، بلکه نشان دهنده عملکرد نادرست و ناکارآمد سیستم شما نیز می باشند.
سرد بودن کامل برخی از رادیاتورها
در موارد شدیدتر، ممکن است یک یا چند رادیاتور، به خصوص آن هایی که در انتهای مدار گرمایشی قرار دارند، کاملاً سرد باشند؛
در حالی که سایر رادیاتورها به درستی کار می کنند.
این اتفاق زمانی رخ می دهد که حجم زیادی از هوا مسیر ورود آب به آن رادیاتور را مسدود کرده باشد.
کاهش بازدهی گرمایشی رادیاتور ها و افزایش مصرف انرژی
هوای محبوس شده باعث می شود رادیاتور نتواند با تمام ظرفیت خود کار کند و در نتیجه، محیط به خوبی گرم نمی شود.
همچنین برای جبران کاهش بازدهی، سیستم گرمایشی مجبور است مدت زمان بیشتری کار کند که این امر منجر به افزایش هزینه های گاز و برق می شود.
افت مکرر فشار پکیج
اگرچه افت فشار می تواند دلایل متعددی مانند نشتی در سیستم داشته باشد، اما وجود هوا نیز می تواند یکی از عوامل آن باشد.
پس از هر بار هواگیری، فشار مدار کاهش می یابد و نیاز به تنظیم مجدد آن از طریق شیر پرکن پکیج وجود دارد.
اگر متوجه افت فشار مداوم می شوید،
بهتر است پس از هواگیری، سیستم را برای نشتی های احتمالی نیز بررسی کنید.
چرا و چطور در رایاتور و شوفاژ هوا وارد میشود؟
برای درک اهمیت هواگیری، ابتدا باید بدانیم که هوا چگونه به یک مدار بسته آب راه پیدا می کند و چه پیامدهایی به دنبال دارد.
سیستم گرمایش مرکزی، چه پکیج دیواری باشد و چه موتورخانه، یک مدار بسته است که در آن آب گرم توسط پمپ به گردش درآمده و با عبور از رادیاتورها، گرمای خود را به محیط منتقل می کند.
حضور هوا در این مدار، عملکرد طبیعی آن را مختل می کند.
یکی از دلایل اصلی تولید هوا، واکنش های شیمیایی درون سیستم است.
این پدیده به خصوص در رادیاتورهای پره ای آلومینیومی شایع تر است.
جنس این رادیاتورها از آلومینیوم است، در حالی که مبدل حرارتی اصلی دستگاه پکیج معمولاً از مس ساخته شده است.
وجود این دو فلز غیرهمجنس (آلومینیوم و مس) در یک مدار آبی، باعث ایجاد یک واکنش الکتروشیمیایی می شود که نتیجه آن تولید گاز هیدروژن است.
این گاز به مرور زمان در بالاترین نقاط سیستم، یعنی رادیاتورها، جمع می شود و مشکلاتی را به وجود می آورد.
رادیاتورهای پنلی که از جنس فولاد هستند نیز ممکن است دچار این مشکل شوند، اما شدت آن در مدل های آلومینیومی بیشتر است.
حضور این حباب های هوا در رادیاتورها، مانع از گردش صحیح آب داغ می شود.
از آنجایی که هوا در قسمت بالایی رادیاتور جمع می شود، اجازه نمی دهد آب گرم به طور کامل تمام فضای داخلی آن را پر کند.
در نتیجه، گرمای مطلوب به بدنه رادیاتور منتقل نمی شود و کارایی آن به شدت کاهش می یابد.
یکی دیگر از دلایلی که می تواند موجب هوا گرفتن رادیاتور ها شود، وجود نشتی در لوله ها و اتصالات داخلی آن به دلیل فرسودگی یا خرابی است.
در این صورت با توجه به اینکه نشتی باعث چقدر هدر رفت آبی می شود، ممکن است چند بار در روز افت فشار در سیستم اتفاق بیفتد.
مشکلات رایج هواگیری رادیاتور و شوفاژ ها
ممکن است در زمان هواگیری و یا پس از آن، مشکلاتی در سیستم گرمایش به وجود بیایند که مهم ترین آن ها عبارتند از:
پیچ هواگیری قابل استفاده نیست.
در این صورت در برخی موارد اضطراری، می توان از یک پیچ گوشتی تخت کوچک یا انبردست ظریف استفاده کرد، اما این کار توصیه نمی شود زیرا ممکن است به پیچ آسیب برساند.
بهترین راه، تعویض پیچ هواگیری است که روش انجام آن در قسمت بعد ارائه شده است.
در زمان هواگیری، بوی بدی شبیه به بوی تخم مرغ گندیده به مشام می رسد.
اگر موقع هواگیری، هر بوی بدی را در زمان هواگیری حس کردید به این معنی است که آب در زمان عبور از روی مبدل مسی و آلومینیومی، باعث واکنش شیمیایی و اشتعال این دو ماده با یکدیگر شده است و فشار کلی سیستم را هم افزایش داده است.
این اتفاق بسیار خطرناک است و اگر گاز تولید شده از طریق ایرونت پکیج خارج نشود، می تواند باعث ترکیدن پکیج هم بشود.
بنابراین حتما از باز بودن شیر رفت و برگشت پکیج و خروج بخار از ایرونت پمپ پکیج اطمینان حاصل کنید.
آب خروجی از رادیاتور سیاه و کثیف است
این امر نشان دهنده وجود لجن و خوردگی در داخل سیستم است.
اگرچه این مسئله لزوماً یک مشکل فوری نیست، اما در درازمدت می تواند بازدهی سیستم را کاهش دهد و به قطعات پکیج آسیب برساند.
در این صورت می توانید با مشورت یک تکنسین متخصص گرمایشی، کل مدار رادیاتور را شستشو دهید و یک لیتر مایع ضد رسوب و ضد هوا را به داخل لوله رفت رادیاتور بریزید تا با این کار، عمر دستگاه خود را نیز افزایش دهید.
پس از هواگیری هنوز رادیاتور سرد است.
ممکن است مشکل از جای دیگری باشد. دلایل احتمالی دیگر عبارتند از:
گرفتگی در لوله ها،
مشکل در شیر رادیاتور (شیر ترموستاتیک یا شیر معمولی)،
وجود مشکل در ورودی گاز سیستم
یا وجود لجن و رسوب در سیستم که نیازمند شستشوی مدار گرمایش توسط یک متخصص است.
رادیاتور ها به درستی هواگیری شده اند، اما پس از گذشت مدت کوتاهی باز هم نیاز به هواگیری دارند.
این اتفاق می تواند ناشی از خرابی یا بدون باد بودن منبع انبساط پکیج باشد.
شما می توانید به این صورت از سالم بودن منبع انبساط مطمئن شوید که پکیج را روی حالت زمستانه قرار دهید؛
اگر مشکل مربوط به منبع انبساط باشد فشار مدار به طور مرتب بالا می رود و از پشت پکیج نیز آب چکه می کند.
در صورت مشاهده همچنین مورد نسبت به تعویض یا تعمیر منبع انبساط اقدام کنید.
روش تعویض پیچ هواگیری رادیاتور شوفاژ
گاهی اوقات پیچ هواگیری به دلیل فرسودگی، زنگ زدگی یا آسیب دیدگی می شکند، هرز شده و یا گیر می کند و نیاز به تعویض پیدا می کند.
تعویض پیچ هواگیری رادیاتور، برخلاف تصور، کاری ساده است که می توانید خودتان در حدود ۱۰ تا ۱۵ دقیقه و بدون نیاز به تخلیه کامل آب سیستم گرمایشی انجام دهید.
برای شروع، ابتدا سیستم گرمایش مرکزی را خاموش کرده و اجازه دهید رادیاتور کاملاً خنک شود.
سپس شیرهای ورودی و خروجی آب به رادیاتور را ببندید و اگر آب زیادی در محفظه رادیاتور وجود دارد، آن را با استفاده از یک شلنگ تخلیه کنید
سپس یک ظرف و حوله زیر پیچ هواگیری قرار دهید و آن را باز کنید تا فشار داخل رادیاتور با خروج هوا و مقداری آب کاهش یابد.
وقتی خروج آب متوقف شد، با یک آچار فرانسه پیچ قدیمی را کاملاً باز کرده و خارج کنید.
پیچ جدید را آماده کنید؛ اگر واشر لاستیکی ندارد، چهار تا پنج دور نوار تفلون دور رزوه های آن بپیچید تا آب بندی کاملی ایجاد شود.
پیچ جدید را ابتدا با دست و سپس با آچار در جهت عقربه های ساعت محکم کنید، اما از سفت کردن بیش از حد بپرهیزید.
در پایان،
شیرها را به حالت اولیه باز کرده، رادیاتور را برای اطمینان از نبود نشتی بررسی کنید و مجدداً آن را هواگیری نمایید تا هوای وارد شده در حین تعویض، خارج شود.
نکته مهم:
در برخی از مدل های قدیمی تر رادیاتور، پیچ هواگیری ممکن است درون محفظه قرار گرفته باشد و دسترسی به آن با آچار ممکن نباشد.
در این شرایط خاص، برای خارج کردن آن نیاز به ابزارهای تخصصی تری مانند دریل و قلاویز چپ گرد است که انجام آن توسط افراد غیرمتخصص توصیه نمی شود.
نکات کلیدی و مهم برای هواگیری درست رادیاتور و شوفاژ
رعایت چند نکته ساده می تواند کیفیت کار شما را افزایش دهد و از بروز مشکلات احتمالی جلوگیری کند.
تراز بودن رادیاتور
یکی از مهم ترین نکات که اغلب نادیده گرفته می شود، تراز بودن رادیاتور است.
رادیاتور باید کاملاً در راستای افق نصب شده باشد. اگر قسمتی از رادیاتور که پیچ هواگیری در آن قرار دارد،
پایین تر از قسمت انتهایی آن باشد، هوا در انتهای رادیاتور گیر می افتد و هرچقدر هم پیچ را باز کنید، فقط آب خارج می شود و هوا تخلیه نخواهد شد.
بنابراین، هر چند وقت یکبار با استفاده از یک تراز، از نصب صحیح رادیاتور خود اطمینان حاصل کنید.
احتیاط در هنگام داغ بودن رادیاتور
آبی که از رادیاتور خارج می شود ممکن است داغ باشد. مراقب باشید که با پوست شما تماس پیدا نکند و باعث سوختگی نشود.
آماده سازی محیط
اگر کفپوش شما حساس است یا فرش زیر رادیاتور قرار دارد، حتماً از یک ظرف بزرگ تر و حوله های اضافی برای جلوگیری از کثیف شدن محیط استفاده کنید.
هواگیری دوره ای رادیاتور ها
به طور کلی، دو نوع رادیاتور در بازار متداول است:
پنلی (فولادی) و پره ای (آلومینیومی).
رادیاتورهای آلومینیومی به دلیل واکنش پذیری بیشتر فلز آلومینیوم با آب و سایر فلزات مدار (مانند مس)، تمایل بیشتری به تولید گاز و در نتیجه هوا گرفتن دارند.
اگر رادیاتورهای شما از این نوع است، ممکن است نیاز باشد که در فواصل زمانی کوتاه تری آن ها را هواگیری کنید.
اما به طور کلی بهتر است هواگیری را به عنوان بخشی از سرویس سالانه سیستم گرمایشی خود در نظر بگیرید و حداقل یک بار در ابتدای فصل سرما این کار را انجام دهید.
نکته مهم:
لازم به ذکر است که خود پکیج های دیواری نیز به یک سیستم تخلیه هوای خودکار به نام شیر هواگیر اتوماتیک مجهز هستند که وظیفه آن خروج هوای جمع شده در داخل دستگاه است.
اما این شیر تنها می تواند هوای داخل خود پکیج را تخلیه کند و قادر به خارج کردن هوای محبوس شده در رادیاتورها نیست.
بنابراین هواگیری شوفاژ یا رادیاتور ها هر چند وقت یکبار، در تمامی موارد، کاری ضروری است.
جمع بندی مقاله
شاید در نگاه اول هواگیری شوفاژ و رادیاتور یک کار فنی به نظر برسد، اما همانطور که در این مقاله مشاهده کردید، فرآیندی بسیار ساده و سریع است که هر کسی می تواند با داشتن حداقل ابزار آن را در منزل انجام دهد.
انجام منظم این کار، به خصوص در ابتدای فصل سرما، نه تنها به شما کمک می کند تا از حداکثر ظرفیت گرمایشی سیستم خود بهره مند شوید و خانه ای گرم و مطبوع داشته باشید، بلکه با افزایش راندمان سیستم، به کاهش هزینه های انرژی و جلوگیری از آسیب های احتمالی به پمپ و سایر قطعات سیستم گرمایشی نیز کمک فراوانی می کند.
شما می توانید با دنبال کردن مراحل توصیه شده در این مقاله، به سادگی و با اطمینان، مشکل وجود هوا در سیستم گرمایشی خود را برطرف کرده و از زمستانی گرم و آرام در کنار خانواده لذت ببرید.
به یاد داشته باشید که یک سیستم گرمایشی کارآمد، نه تنها آسایش بیشتری فراهم می کند، بلکه به کاهش مصرف انرژی و هزینه های شما نیز کمک بسیاری خواهد کرد.