سرویس و تعمیر کولر آبی
آموزش جامع سرویس، عیب‌یابی و تعمیر کولر آبی
سرویس و تعمیر کامل کولر آبی فلزی شامل چه بخش‌هایی است؟
محدوده این آموزش، کولرهای آبی فلزی بامی رایج ایران است و تعمیر داخلی، سیم‌پیچی و بازکردن الکتروموتور اصلی را شامل نمی‌شود.
ایمنی و قطع برق و آب
شست‌وشوی بدنه و تشتک
بررسی خوردگی، سوراخ‌شدگی و نشتی
پوشال و قاب و توری پوشال
پمپ آب و صافی
شناور و شیر ورودی
ناودانی، آب‌پخش‌کن، سه‌راهی و شیلنگ‌ها
شیر تخلیه و آب‌بندی کف
تسمه و تنظیم کشش
پولی کوچک و بزرگ و هم‌راستایی
یاتاقان و بوش
شفت و محور پروانه
پروانه/توربین و حلزونی
پایه‌ها و اتصالات مکانیکی
روغن‌کاری نقاط مجاز
برزنت و اتصال کانال
کانال و دریچه‌های هوا
بازدید ظاهری سیم‌کشی و جعبه تقسیم
تست نهایی آب، هوا، نشتی، صدا و لرزش
ترتیب استاندارد کار تعمیرکار
قطع برق و آب ← تخلیه تشتک ← بازدید اولیه ← شست‌وشو ← بررسی بدنه و کف ← پوشال ← پمپ ← شناور ← سیستم توزیع آب ← شیر تخلیه ← تسمه و پولی ← یاتاقان، بوش و شفت ← پروانه ← برزنت و کانال ← مونتاژ ← آبگیری ← تست پمپ ← تست فن و کنترل نهایی.
ایمنی قبل از شروع
برق را از مدار قطع کنید و قبل از لمس قطعات، توقف کامل فن را بررسی کنید.
آب ورودی را ببندید و تشتک را تخلیه کنید.
قطعات برقی را با آب مستقیم نشویید.
در کارهای نیازمند اندازه‌گیری تخصصی برق، از فرد دارای صلاحیت استفاده شود.
پس از پایان تعمیر، همه دریچه‌ها و حفاظ‌ها نصب شوند.
بدنه فلزی و تشتک
عیب‌یابی
لجن و رسوب: تخلیه و شست‌وشو.
زنگ‌زدگی سطحی: پاک‌سازی و محافظت.
سوراخ یا خوردگی عمیق: تعمیر اصولی یا تعویض کفی/قطعه؛ چسب‌کاری موقت راه‌حل دائمی نیست.
نشتی: محل دقیق نشتی، شیر تخلیه و اتصالات بررسی شوند.
تعمیر
پس از قطع آب و برق، تشتک تخلیه و تمیز شود. خوردگی بررسی گردد. قطعه معیوب تعمیر یا تعویض شود و سپس تشتک آبگیری و از همه نقاط برای نشتی کنترل شود.
پوشال
پوشال پوسیده، له‌شده، بسیار رسوب‌گرفته یا آلوده تعویض شود.
اگر پوشال خشک است، قبل از تعویض پمپ و مسیر توزیع آب بررسی شود.
پوشال جدید باید متناسب با قاب نصب شود و بیش از حد فشرده نشود.
توری و قاب درست بسته شوند.
پس از روشن‌شدن پمپ، خیس‌شدن یکنواخت تمام سطح و نبود پاشش آب کنترل شود.
پمپ آب
عیب‌یابی
پمپ روشن است ولی آب نمی‌رسد: صافی، پروانه، شیلنگ، سه‌راهی و گرفتگی مسیر بررسی شود.
آب‌رسانی ضعیف: سطح آب، صافی، شیلنگ و خود پمپ بررسی شود.
صدای غیرعادی: جسم خارجی، گیرکردن پروانه یا خرابی پمپ بررسی شود.
اگر پمپ معیوب است، تعویض آن معمولاً راه‌حل عملی است.
سرویس و تعویض
برق و آب قطع شود.
پمپ خارج و صافی و ورودی آن تمیز شود.
شیلنگ خروجی و بست بررسی شوند.
پمپ سازگار با کولر نصب و شیلنگ محکم شود.
آبگیری، تست نشتی و سپس تست دبی و توزیع آب انجام شود.
شناور و شیر ورودی
سرریز: شناور، تنظیم ارتفاع و شیر ورودی بررسی شود.
آبگیری نکردن: مسیر ورودی، گرفتگی، گیرکردن شناور و شیر بررسی شود.
شناور باید آزادانه حرکت کند.
ارتفاع آب باید برای کارکرد مناسب پمپ کافی باشد ولی سرریز ایجاد نکند.
برای تعویض، آب بسته و اتصال ورودی و قطعات نگهدارنده باز؛ مجموعه سازگار نصب و چند چرخه آبگیری آزمایش شود.
سیستم توزیع آب
ناودانی و آب‌پخش‌کن از رسوب پاک شوند.
سه‌راهی و شیلنگ‌ها از نظر ترک، پارگی، تاخوردگی و نشتی بررسی شوند.
خشک بودن یک سمت پوشال، ابتدا همان شاخه آب‌رسانی را مشکوک می‌کند.
منافذ آب‌پخش‌کن را خودسرانه بزرگ نکنید.
پس از تعمیر، همه پوشال‌ها باید یکنواخت خیس شوند.
شیر تخلیه و آب‌بندی
شیر و واشر از نظر رسوب و خرابی بررسی شوند.
اگر شیر بسته است ولی آب خارج می‌شود، آب‌بندی یا مجموعه شیر تعویض شود.
محل اتصال شیر به کف نیز کنترل شود.
بعد از تعمیر، تشتک آبگیری و نشتی آزمایش شود.
تسمه
عیب‌یابی و تنظیم
ترک، نخ‌کش‌شدن، پارگی، سایش شدید یا روغنی‌شدن: تعویض.
شل بودن: لغزش و کاهش دور پروانه.
سفتی بیش از حد: فشار اضافی به یاتاقان و شفت.
پولی‌ها باید هم‌راستا باشند.
تعویض
برق قطع شود؛ تسمه قدیمی خارج شود.
تسمه سازگار از نظر طول و مقطع نصب شود.
پولی‌ها هم‌راستا و کشش تسمه متعادل تنظیم شود.
پروانه با دست چرخانده و مسیر حرکت تسمه کنترل شود.
پولی‌ها
لقی، تاب و فرسودگی شیارها بررسی شود.
پیچ اتصال محکم شود؛ پولی تاب‌دار یا فرسوده تعویض گردد.
پولی‌ها باید در یک راستا باشند.
برای خارج کردن پولی به شفت ضربه شدید وارد نشود.
یاتاقان و بوش
عیب‌یابی
با برق قطع‌شده پروانه با دست چرخانده شود.
صدای ساییدگی، گیرکردن، لقی یا چرخش سنگین نیازمند بررسی است.
کشش زیاد تسمه، رطوبت، زنگ‌زدگی و عدم هم‌راستایی می‌تواند علت یا تشدیدکننده خرابی باشد.
روغن‌کاری و تعویض
فقط نقاطی که سازنده برای روغن‌کاری در نظر گرفته است روغن‌کاری شوند.
روغن‌کاری جایگزین یاتاقان فرسوده نیست.
برای تعویض، تسمه و قطعات مزاحم باز، یاتاقان/بوش تعویض و شفت از نظر تاب و خوردگی بررسی شود.
پس از بستن پولی، هم‌راستایی و کشش تسمه تنظیم شود.
شفت و پروانه/توربین
شفت تاب‌دار باعث لرزش و فشار به یاتاقان می‌شود.
پروانه از نظر شکستگی، خمیدگی، آلودگی و عدم تعادل بررسی شود.
تماس پروانه با حلزونی یا بدنه باید برطرف شود.
پروانه یا شفت شدیداً تاب‌دار/آسیب‌دیده تعویض شود.
پس از مونتاژ، چرخش دستی و سپس تست روشن انجام شود.
حلزونی، پایه‌ها و لرزش
پایه‌ها و اتصالات مکانیکی محکم باشند.
صدای سوت: تسمه، کشش و هم‌راستایی پولی‌ها بررسی شود.
صدای ساییدگی یا زوزه: یاتاقان، بوش، شفت یا تماس پروانه بررسی شود.
ضربه دوره‌ای: تماس پروانه یا قطعه شل بررسی شود.
لرزش شدید: تعادل پروانه، شفت، پولی، یاتاقان و پایه‌ها بررسی شود.
برزنت و کانال
پارگی یا شل‌شدن برزنت باعث نشت هوا و انتقال لرزش می‌شود.
برزنت فرسوده تعویض و اتصال آن تا حد امکان هوابند و انعطاف‌پذیر شود.
کانال از نظر گرفتگی و نشتی بررسی شود.
اگر دستگاه سالم است ولی باد داخل ساختمان ضعیف است، کانال و دریچه‌ها نیز بررسی شوند.
برق و کنترل‌ها؛ بدون تعمیر موتور
سیم‌ها، ترمینال‌ها و جعبه تقسیم از نظر سوختگی، شل‌شدن و آسیب عایق بررسی شوند.
تعمیر داخلی و سیم‌پیچی موتور خارج از این آموزش است.
هیچ اتصال برقی در حالت برق‌دار با دست آزمایش نشود.
آب نباید روی تجهیزات برقی پاشیده شود.
عیب‌یابی بر اساس علامت
آب دارد ولی خنک نمی‌کند
خیس‌شدن کامل پوشال.
پمپ و مسیر آب.
پوشال رسوب‌گرفته.
تسمه، پولی و دور پروانه.
برزنت، کانال و دریچه‌ها.
در رطوبت بالای محیط، کاهش طبیعی راندمان سرمایش تبخیری نیز در نظر گرفته شود.
آب وارد نمی‌شود یا کم است
شیر ورودی و مسیر آب.
شناور و تنظیم آن.
نشتی شیلنگ، کف و شیر تخلیه.
گرفتگی ورودی یا آب‌پخش‌کن.
آب روی تسمه یا پروانه می‌ریزد
جاگذاری پوشال و توری.
مسیر آب‌پخش‌کن و شیلنگ.
پاشش غیرعادی پمپ.
وضعیت نصب و تراز قطعات.
صدای زیاد دارد
تسمه و پولی.
یاتاقان و بوش.
شفت و پروانه.
پایه‌ها و اتصالات.
برزنت و انتقال لرزش.
راه‌اندازی نهایی
همه قاب‌ها و حفاظ‌ها نصب شوند.
آبگیری و عملکرد شناور کنترل شود.
پمپ روشن و توزیع آب بررسی شود.
پوشال‌ها یکنواخت خیس شوند.
هیچ آب روی تسمه، پولی، پروانه یا برق وجود نداشته باشد.
پروانه آزاد و بدون صدای غیرعادی بچرخد.
نشتی، لرزش، صدا، تسمه و هوادهی بررسی شود.
برزنت و کانال کنترل شوند.
چک‌لیست تحویل
تشتک تمیز و بدون نشتی؛ بدنه و کفی بررسی‌شده؛ شناور تنظیم؛ شیر تخلیه سالم؛ پمپ و صافی تمیز؛ توزیع آب یکنواخت؛ پوشال سالم؛ تسمه سالم و تنظیم؛ پولی‌ها هم‌راستا؛ یاتاقان و بوش بدون لقی غیرعادی؛ شفت و پروانه بدون تاب و لرزش؛ برزنت سالم؛ بخش برقی قابل مشاهده خشک و سالم؛ تست نهایی بدون نشتی و صدای غیرعادی.
منابع معتبر و فنی مورد استفاده
• مشخصات فنی کولر آبی فلزی سپهرالکتریک و ساختار مدل‌های فلزی رایج ایران؛ از جمله بدنه گالوانیزه، پوشال و پمپ آب.
• منابع خدمات فنی کولر آبی آبسال درباره تسمه، یاتاقان، پولی، محور پروانه، پمپ و آب‌پاشی.
• منابع فنی سرویس کولر آبی در ایران درباره شست‌وشوی تشتک، پمپ، شناور، تسمه، یاتاقان، شفت، پروانه، برزنت و کانال.
• مستندات فنی تولیدکنندگان تجهیزات تهویه ایران برای اصول ایمنی هنگام بازکردن پنل و قطع برق پیش از سرویس.
توجه فنی: این متن عمداً به کولر آبی فلزی ایرانی محدود شده و تعمیر داخلی الکتروموتور را پوشش نمی‌دهد.