عیب‌یابی اجاق گاز، فر و فر برقی؛ علت خرابی و راهکار رفع مشکلات
اجاق گاز و فر از مجموعه‌ای از قطعات گازی، برقی، حرارتی و مکانیکی تشکیل شده‌اند. بنابراین یک علامت ساده مثل روشن نشدن شعله یا گرم نشدن فر می‌تواند علت‌های مختلفی داشته باشد.
در این راهنما، رایج‌ترین ایرادها، علت‌های احتمالی و راهکار اولیه رفع آن‌ها به زبان ساده آورده شده تا کاربر بتواند مشکل را بهتر شناسایی کند و سرویسکار نیز مسیر عیب‌یابی منظم‌تری داشته باشد.
روشن نشدن شعله می‌تواند از نرسیدن گاز، مشکل جرقه، کثیفی سرشعله یا نصب نادرست قطعات شعله باشد.
- بسته بودن شیر اصلی گاز یا نرسیدن گاز.
- کثیف یا خیس بودن سرشعله.
- گرفتگی سوراخ‌های شعله.
- کثیف یا خیس بودن الکترود جرقه‌زن.
- قرار گرفتن اشتباه کلاهک یا سرشعله.
- خرابی سیستم جرقه‌زن.
- در بعضی مدل‌ها، مشکل در سیم یا ماژول جرقه.
ابتدا مطمئن شوید گاز برقرار است. سپس پس از خاموش بودن و خنک شدن دستگاه، سرشعله و کلاهک را تمیز و کاملاً خشک کنید و مطمئن شوید هر قطعه در جای صحیح خود قرار گرفته است.
در این حالت معمولاً جرقه وجود دارد اما گاز به شکل مناسب به محل جرقه نمی‌رسد یا ترکیب گاز و هوا و وضعیت سرشعله مناسب نیست.
- گرفتگی سوراخ‌های سرشعله.
- کثیفی یا رطوبت سرشعله.
- نصب اشتباه کلاهک شعله.
- گرفتگی نازل.
- کم بودن یا اختلال در فشار گاز.
- قرارگیری نامناسب الکترود نسبت به شعله.
سرشعله و کلاهک را تمیز و خشک کرده و از قرارگیری صحیح آن‌ها مطمئن شوید. سوراخ‌های خروج شعله نیز باید تمیز باشند.
شعله غیرعادی می‌تواند ناشی از کثیفی مشعل، گرفتگی سوراخ‌ها، نصب نادرست قطعات یا مشکل در نسبت گاز و هوا باشد.
- کثیفی سرشعله.
- گرفتگی سوراخ‌های خروج شعله.
- قرارگیری اشتباه کلاهک.
- مشکل در فشار گاز.
- نامناسب بودن تنظیم گاز و هوا.
- اشتباه بودن نوع نازل نسبت به نوع گاز.
ابتدا قطعات شعله را تمیز و خشک کرده و از نصب صحیح آن‌ها مطمئن شوید. اگر شعله همچنان غیرعادی است، فشار گاز، نازل و تنظیمات احتراق باید توسط سرویسکار بررسی شود.
- گرفتگی سوراخ‌های سرشعله.
- گرفتگی یا مشکل نازل.
- کم بودن فشار گاز.
- خم یا محدود شدن مسیر شیلنگ گاز.
- مشکل در شیر گاز.
- نامناسب بودن نازل برای نوع گاز.
ابتدا سرشعله را تمیز کنید و مسیر ورودی گاز و وضعیت نصب را بررسی کنید. اگر همه شعله‌ها هم‌زمان ضعیف هستند، بررسی فشار و مسیر گاز اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
این مشکل در اجاق‌های مجهز به سیستم ایمنی شعله معمولاً با ترموکوپل یا مجموعه ایمنی مرتبط است.
- کثیف بودن یا قرارگیری نامناسب ترموکوپل.
- نرسیدن صحیح شعله به ترموکوپل.
- ضعیف بودن شعله.
- خرابی ترموکوپل.
- ایراد در شیر ایمنی.
- اشکال در اتصال یا مدار ایمنی.
ابتدا مطمئن شوید شعله به قسمت حسگر ترموکوپل می‌رسد و سرشعله تمیز است. در بسیاری از دستگاه‌ها لازم است پس از روشن شدن شعله، ولوم برای چند ثانیه در حالت فشرده نگه داشته شود.
تق‌تق فندک هنگام روشن کردن شعله معمولاً طبیعی است؛ اما اگر پس از خاموش شدن شعله یا حتی بدون استفاده از اجاق ادامه پیدا کند، باید علت بررسی شود.
- خیس بودن قسمت جرقه‌زن پس از شست‌وشو.
- گیر کردن یا برگشت نکردن ولوم.
- وجود چربی و آلودگی اطراف الکترود.
- خرابی میکروسوئیچ یا سیستم جرقه.
- ایراد در ماژول جرقه‌زن.
اگر مشکل پس از شست‌وشو ایجاد شده، اجازه دهید قسمت‌های جرقه‌زن کاملاً خشک شوند. وضعیت ولوم‌ها نیز بررسی شود.
- قطع بودن برق دستگاه.
- خرابی پریز یا فیوز مربوط به دستگاه.
- قطع شدن سیم برق.
- خرابی کلید یا سیستم فعال‌کننده جرقه.
- خرابی ماژول جرقه‌زن.
- مشکل سیم‌کشی داخلی.
ابتدا برق پریز و اتصال دوشاخه را بررسی کنید. اگر سایر بخش‌های برقی دستگاه نیز کار نمی‌کنند، مسیر برق دستگاه اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
این ایراد در فر گازی و فر برقی علت‌های متفاوتی دارد و باید بر اساس نوع فر بررسی شود.
- خرابی المنت بالا یا پایین.
- خرابی سنسور دما.
- ایراد ترموستات.
- خرابی رله یا برد کنترل.
- قطع شدن سیم یا اتصال المنت.
- انتخاب اشتباه برنامه پخت.
- نرسیدن گاز به مشعل فر.
- خرابی جرقه‌زن یا سیستم احتراق.
- مشکل شیر ایمنی گاز.
- گرفتگی نازل مشعل.
- خرابی سنسور یا ترموستات.
- ایراد در کنترل یا برد دستگاه.
ابتدا برنامه پخت، تنظیم دما و زمان را بررسی کنید. در فر برقی مسیر برق و المنت‌ها و در فر گازی مسیر احتراق و گاز باید بررسی شود.
بعضی برنامه‌های پخت عمداً فقط از یک المنت استفاده می‌کنند؛ بنابراین ابتدا باید برنامه انتخاب‌شده بررسی شود.
- خرابی المنت بالا یا پایین.
- قطع شدن سیم المنت.
- خرابی رله مربوط به المنت.
- ایراد برد کنترل.
- اشکال در سنسور یا کنترل دما.
برنامه پخت را بررسی کنید. اگر در برنامه‌ای که باید از هر دو المنت استفاده کند، یکی از المنت‌ها فعال نمی‌شود، دستگاه نیاز به بررسی فنی دارد.
- تنظیم دمای نامناسب.
- انتخاب اشتباه برنامه پخت.
- خرابی سنسور دما.
- خرابی ترموستات.
- مشکل برد یا رله کنترل المنت.
- اختلال در گردش هوا در مدل‌های فن‌دار.
- کالیبره نبودن سیستم کنترل دما.
ابتدا دما و برنامه انتخاب‌شده را بررسی کنید. اگر دمای واقعی با دمای تنظیم‌شده تفاوت زیادی دارد، سنسور، ترموستات و سیستم کنترل دما باید بررسی شوند.
روشن و خاموش شدن دوره‌ای سیستم گرمایش در بسیاری از فرها طبیعی است؛ اما نوسان شدید دما یا پخت نامناسب می‌تواند نشانه ایراد باشد.
- عملکرد طبیعی کنترل دما.
- خرابی یا خطای سنسور دما.
- خرابی ترموستات.
- ایراد برد کنترل.
- خرابی المنت یا مشعل.
- باز ماندن زیاد درب فر.
- خرابی عایق یا آب‌بندی درب.
اگر فر فقط در فواصل مشخص المنت یا مشعل را قطع و وصل می‌کند، این رفتار می‌تواند بخشی از عملکرد طبیعی کنترل دما باشد. اما اگر پخت به شکل محسوسی نامناسب است، سنسور و سیستم کنترل دما باید بررسی شود.
- انتخاب برنامه‌ای که فن در آن فعال نمی‌شود.
- گیر کردن پره فن.
- وجود چربی یا آلودگی اطراف فن.
- خرابی موتور فن.
- خرابی خازن در مدل‌های مربوطه.
- خرابی سیم‌کشی یا برد.
- خرابی بلبرینگ یا محور فن.
ابتدا بررسی کنید برنامه انتخاب‌شده باید فن داشته باشد یا خیر. اگر فن صدای ساییدگی، لرزش یا گیرکردن دارد، دستگاه را خاموش کرده و بررسی فنی انجام دهید.
- مشکل پریز یا برق ورودی.
- قطع شدن سیم برق.
- سوختن فیوز داخلی.
- خرابی برد تغذیه.
- خرابی برد کنترل.
- اتصال یا قطعی سیم‌کشی.
ابتدا برق ورودی و پریز بررسی شود. اگر برق به دستگاه می‌رسد ولی صفحه یا سیستم جرقه فعال نمی‌شود، بررسی داخلی باید توسط سرویسکار انجام شود.
- سوختن لامپ.
- شل شدن یا خرابی سرپیچ.
- خرابی کلید یا کنترل لامپ.
- قطعی سیم‌کشی.
- خرابی برد در مدل‌های دارای کنترل الکترونیکی.
در صورت دسترسی آسان، لامپ مخصوص فر را پس از قطع برق بررسی و در صورت نیاز با نمونه مناسب جایگزین کنید. از لامپ معمولی که برای دمای بالای فر طراحی نشده استفاده نکنید.
- خرابی یا فرسودگی لاستیک دور درب.
- کثیفی محل تماس درب.
- تاب داشتن یا آسیب دیدن درب.
- خرابی لولا.
- مشکل در قفل یا مکانیزم درب.
- نصب نادرست لاستیک آب‌بندی.
محل تماس درب و لاستیک را تمیز کنید و وضعیت لاستیک، لولا و بسته شدن کامل درب را بررسی کنید. لاستیک آسیب‌دیده معمولاً نیاز به تعویض دارد.
- انتخاب نامناسب برنامه پخت.
- قرار دادن نامناسب ظرف داخل فر.
- خرابی فن در مدل‌های فن‌دار.
- خرابی یکی از المنت‌ها.
- مشکل سنسور یا کنترل دما.
- باز شدن مکرر درب فر.
- مشکل آب‌بندی درب.
ابتدا برنامه پخت و محل قرارگیری ظرف را بررسی کنید. اگر مشکل در تمام برنامه‌ها تکرار می‌شود، فن، المنت‌ها و سیستم کنترل دما باید بررسی شوند.
نوع بو اهمیت زیادی دارد. بوی ناشی از باقی‌مانده مواد غذایی با بوی سوختگی سیم یا بوی گاز یکسان نیست.
باقی ماندن چربی و مواد غذایی روی کف یا المنت فر می‌تواند هنگام گرم شدن باعث ایجاد بو و دود شود. پس از خاموش شدن، سرد شدن و قطع برق دستگاه، محفظه باید تمیز شود.
- صدای طبیعی فن یا روشن و خاموش شدن سیستم کنترل.
- شل بودن قطعات یا قاب‌ها.
- گیر کردن یا فرسودگی موتور فن.
- لرزش ورق‌های بدنه.
- مشکل در موتور یا قطعات مکانیکی.
- صدای جرقه در سیستم احتراق.
ابتدا مشخص کنید صدا در چه زمانی ایجاد می‌شود؛ هنگام روشن شدن، هنگام کار فن، هنگام گرم شدن یا بعد از خاموش شدن. این موضوع مسیر عیب‌یابی را بسیار ساده‌تر می‌کند.
- عملکرد تایمر یا برنامه خاموشی.
- فعال شدن محافظ حرارتی.
- داغ شدن بیش از حد قطعات.
- خرابی سنسور دما.
- مشکل برد یا رله.
- ایراد در سیم‌کشی یا برق ورودی.
تایمر و تنظیمات دستگاه را بررسی کنید. اگر خاموش شدن بدون تنظیم تایمر و به‌صورت مکرر اتفاق می‌افتد، استفاده مداوم توصیه نمی‌شود و سیستم کنترل، سنسور و مدار برق باید بررسی شود.
بعضی مشکلات ساده با تمیزکاری یا بررسی تنظیمات برطرف می‌شوند؛ اما در موارد زیر بهتر است کاربر دستگاه را باز نکند.
- بوی گاز یا احتمال نشتی.
- برق‌دار شدن بدنه.
- جرقه غیرعادی.
- بوی سوختگی سیم یا قطعات برقی.
- خرابی برد.
- خرابی المنت.
- خرابی ترموستات یا سنسور.
- خرابی شیر گاز یا شیر ایمنی.
- مشکل ترموکوپل که با بررسی اولیه برطرف نمی‌شود.
- خرابی موتور فن.
- قطعی یا سوختگی سیم‌کشی.
- گرم شدن غیرعادی یا خاموش شدن مکرر دستگاه.
در عیب‌یابی اجاق گاز و فر، همیشه از ساده‌ترین موارد شروع کنید: برق، گاز، تنظیمات، تمیزی، نصب صحیح قطعات و وضعیت ظاهری.
اگر مشکل به قطعات داخلی مربوط بود، قبل از تعویض قطعه باید علت اصلی خرابی مشخص شود. این کار هم از هزینه اضافی جلوگیری می‌کند و هم احتمال آسیب بیشتر به دستگاه را کاهش می‌دهد.